गझल

माझी मराठी गझल गायकी

मराठी गझल गायकीला तशी कोणतीही परंपरा नाही.माझ्या अगोदर मराठी गझल,गझलसारखी गाण्याचा फ़ारसा प्रयत्न कोणीच केला नसल्यामुळे मराठी गझल गाणे हे माझ्यासाठी आव्हान होते.मराठीमध्ये गझल जशी उर्दूकडून आली तशीच मराठी गझल गायकीही उर्दू गझल गायकांकडून उचलावी लागली.माझी गायकी किंवा ढंग हा पाकिस्तानचे मेहदी हसन,फ़रिदा खानम,गुलाम अली व आपले जगजीत सिंग ह्यांच्या गायकीवरुन तयार झाला आहे.त्या काळात विदर्भातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी सारख्या आडवळणी गावात वरील गायकांच्या ध्वनिमुद्रिका सुध्दा मिळत नव्हत्या.पाकिस्तान रेडिओवरुन जे काही ऐकायला मिळायचे त्यावरुन मला जेवढे शिकता येईल तेवढे शिकत गेलो.पुढे स्व.सुरेश भटांनी मला मेहदी हसन,फ़रीदा खानम, यांच्या ध्वनिफ़िती दिल्या.हळूहळू गुलाम अली,जगजीत सिंग,बेगम अख्तर यांच्याही गायकीचा अभ्यास करुन मी माझा वेगळा असा बाज निर्माण केला. (पृष्ठ क्रमांक क्लिक केल्यास एक- एक पृष्ठ आपल्याला वाचता येईल)

पृष्ठ क्र.



Monday, August 24, 2026

माझी वाटचाल...

 .     विदर्भातील 'दोनोडा' (तालुका कळंब,जि. यवतमाळ) येथील हे माझे वडिलोपार्जित घर.मी मुळात शेतकरी कुटुंबातील आहे.या घरात माझे दहाव्या वर्षांपर्यंतचे बालपण गेले.(त्या वेळी 'वेलकम'ची पाटी व त्या काळी वीज नसल्यामुळे सध्या दिसतो तो पंखा पण नव्हता.) पुढील शिक्षणाची सोय गावात नसल्यामुळे अकराव्या वर्षी यवतमाळला आलो.तेव्हापासून चार वर्षे तबल्याचे शिक्षण घेतले.१५ व्या वर्षांपासून गायनाचे_धडे घेणे सुरु केले.सोबत हार्मोनियमची तयारी सुरूच होती .१९७२ मध्ये संगीत विशारद झाल्यानंतर बाविसाव्या वर्षी यवतमाळ जिल्ह्यातीलच आर्णी या छोट्याशा गावी संगीत शिक्षक म्हणून रुजू झालो.आर्णीत संगीत विद्यालय,शिवजयंती उत्सव समिती, पत्रकार संघ,अभिनय कला मंडळ,कविसंमेलन आयोजन,मराठी गीत-गझल गायन स्पर्धा, विदर्भ स्तरीय एकांकिका स्पर्धा,समाजकारण,राजकारण असे अनेक उपद्व्याप केले.त्यामुळे घरचे अर्थकारण एकदम व्यस्त होते.(आज आर्णी हे गाव तालुक्याचे ठिकाण असून, शहरीकरण होऊन मी शाळेत रुजू झालो तेव्हा नसलेल्या सर्व सुविधा सध्या झाल्या आहेत.)  बावनाव्या वर्षी स्वेच्छानिवृत्ती घेवून पुण्यात स्थायिक झालो.आणि खडतर आयुष्याची सांगता झाली.पुण्यात आल्यानंतर आर्णीला जे व्याप लावून घेतले होते ते तिथेच सोडले. इथे फक्त संगीतकार म्हणून काम सुरू केले.

      सध्या सत्त्याहत्तरी संपत आली आहे...😊 पण ऊर्जा कायम असल्यामुळे संगीत क्षेत्रातील काम मात्र रसिक चाहत्यांच्या प्रेमामुळे व आशीर्वादामुळे सुरूच आहे.माझ्या सर्व सांगीतिक रचना spotify music, gana.com, youtube सह जगातील विविध प्लॅटफॉर्म्सवर आपण ऐकू शकता.आपणा रसिकांचे असेच प्रेम शेवटपर्यंत मिळत राहो हीच एकमेव इच्छा!

________________________________________

    ◆My humble request - headphone please◆

--------------------------------------------------------------------


● #अर्चना  (मराठी भक्तीगीते)

Singer - shaunk abhisheki, anuradha marathe

Lyrics - asha pande

(T-series)

https://youtu.be/DKkZmnDd-WU?si=XXyEw-FcMxOGqGeO


● #खूप_मजा_करू  (बालगीते)

https://youtu.be/kNvxDS6DyJA?feature=shared

(Fountain music co.)


● #काट्यांची_मखमल... मराठी गझल गायकीच्या इतिहासातील पहिला युगल गायनाचा अल्बम.

Singer - Suresh wadkar, vaishali made.

Gazal - dilip pandharpatte

(universal music co.)


● #तुझ्यासाठीच_मी ...(मराठी गझल)

Singer - vaishali made.

Gazal - dilip pandharpatte

https://youtu.be/De7PWxVLuGc?si=GcprqsmWOcOYBr7E

(universal music co.)


● #रे_मना  ! (गीत-गझल अल्बम)

Singer - mayur mahajan, prajakta savarkar shinde

Lyrics - Sudhakar kadam

https://music.youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_lGoVuVZaWLb4CvQ1Qd4NvrYdJYAFGeVEs&feature=share


● #काट्यास_फूल_आले ...(मराठी गझल)

Singer - mayur mahajan, prajakta savarkar shinde

Lyrics - raviprakash chapke 

https://youtube.com/playlist?list=OLAK5uy_nf3Ungs7YGu2oOWcI8zY7fKa3kPfYCclE&si=XO7O8rF1cCcdlnhy

-----------------------------------------------------------------------

■ Listen to my fifteen new #urdu  #ghazal  #compositions   on youtube platform... 


१.इतना मुझे चाहा करो ना...

Singer -  suresh wadkar

Shayar - sameer chavhan

https://youtu.be/D7iB3F01Q3Y?si=LJWhXmUp2Xf8RX42


२.आग जो दिल में लगी है...

Singer - padma suresh wadkar

Shayar -  hanif saghar

https://youtu.be/gVnUYEhog2Y?si=U1bawkzHSTy7Z_gD


3.ज़िंदगी एक रंजीशें कितनी...

Singer - ananya suresh wadkar

Shayar -  hanif saghar

https://youtu.be/Uhb3zxnAIsM?si=8UG5Bdyb6n7CENqK


४.ये कैसी शाम है...

 Singer - prajakta savarkar shinde

 Shayar - Dr dilip pandharpatte 'rind'

https://songwhip.com/prajaktasavarkarshinde/yekaisisham


५.दिन लगे है रात सा...

Singer - prajakta savarkar shinde

Shayar - Dr dilip pandharpatte 'rind'

https://songwhip.com/prajaktasavarkarshinde/dinlagehairatsa


६.फिर तेरी याद आयी है...

 Singer - gayatri gayakwad gulhane

 Shayar - Dr dilip pandharpatte 'ri'rind'

https://songwhip.com/gayatreegayakwadgulhane/phir-teri-yad-laut-aayi-hai


७.देखते ही देखते ये क्या नज़ारा हो गया...

Singer - gayatri gayakwad gulhane

Shayar - Dr dilip pandharpatte 'ri'rind'

https://songwhip.com/gayatreegayakwadgulhane/dekhte-hi-dekhte-ye-kya-nazara-ho-gaya


८.जाने कैसे लोग जीते है खुशी से...

Singar - prajakta savarkar shinde 

ghazal - sahdeo ramteke

https://youtu.be/CYC3wpOKvyE?si=kAxF6SMPEwN8dWXg


९.सब में रहकर भी जुदा लगता है तू...

Singer - renu chavhan

Shayar - hanif saghar

https://youtu.be/RPF2WlANmrc?si=BQ23qmLt_zFH8feI


१०.जहां पे जीना मुहाल होगा,वहीं तो जीना कमाल होगा...

Singer - suresh wadkar,renu chavhan

Shayar - hanif saghar

https://youtu.be/lSYfFthzgww?si=kf8qlGGbnNnfeWqC


११.कैसे कैसे लोग खुशी से बिकने पर तैयार हुए...

Singer - sawani savarkar

Shayar - bashar nawaz

https://youtu.be/ldzJSckHn44?si=MmzKu800q5NzT6Qm


१२. मैं झुकाऊं सर कहीं भी मुझे ये हुनर न आया...

Singer - mayur mahajan 

Shayar - hanif saghar

https://youtu.be/wiWx8M-zUE8?si=SrzXkbFZjE-N0ayB


१३.ना सही लब न खोलीए साहब,अपनी आखों से बोलीए साहब

Singar - prajakta savarkar shinde 

Shayar - hanif saghar

https://youtu.be/ti5v7jbmLGk?si=ycwm9McwdfOHNeMh


१४. न इस तरह भी कोई खयालों में कोई बस जाए

Singar - rasika janorkar

Shayar - bashar nawaz

https://youtu.be/ial2PRYbKs4?si=08GMDx8u2LG3pRvr


१५.यकायक चांदनी चमकी, यकायक बर्क लहराई

Singar - bhairavi kadam 

Shayar - dilip pandharpatte 'rind'

https://youtu.be/CGXV3iQl2QA?si=1Av06nAnld1P-O7Y


◆ urdu ghazal mehfil Live

https://youtu.be/Nyo040f_-D8?si=9Y_HGviGS8ilksR4

-----------------------------------------------------------------------

■ Enjoy the soothing #melodies ... and immerse yourself in the beauty of compositions!


● सुरेश वाडकरांनी गायिलेल्या १५ गीत-गझला...

https://youtu.be/tnULqAn4ROs?si=atTNqNsL8_GJF1OG


● तू हासलीस की सगळ्या काट्यांची मखमल होते...

Singar - suresh wadkr & vaishali made

Lyrics - dilip pandharpatte 

https://youtu.be/sLwYDtRkTCM?si=ERG9VjF5I3R6xVIX


●  सुखही दुरून गेले...

Singar - suresh wadkr

Lyrics - sudhakar kadam

https://youtu.be/enKZPGMQOLw?si=d1xRMEPD6tBz1sph


● जगत मी आलो असा की मग पुन्हा जुळलोच नाही...

Singer - suresh wadkar

Lyrics - suresh bhat

https://youtu.be/uy3Jve69a2U?si=St2LfXt2TGz1-jiP


● गाऊ नये कुणीही रात्री अशी विराणी...

Singer - suresh wadkar

Lyrics - dilip pandharpatte

https://youtu.be/0_HUrYLl4VU?si=UP5cgBwMXi_tss-l


● येता येता गेला पाऊस...

Singer - suresh wadkar, vaishali made

Lyrics - dilip pandharpatte

https://youtu.be/C9MfUoMso8c?si=CFb3WS-BR5SW8gMy


● लोपला चंद्रमा,लाजली पौर्णिमा...

Singer - suresh wadkar

Lyrics - shrikrushna raut 

https://youtu.be/ca721eecYdM?si=taeF99wXX5q-Cm2d


● शब्दांनाही सूर भेटता मिठीत हरखे गाणे...

Singer - suresh wadkar

Lyrics - chandna somani

https://youtu.be/aUyN_pyrfZQ?si=t07IV_0VJQu_4Vvs


● किती रुंजी तरी तिथल्या तिथे घालत रहावे...

Singer - suresh wadkar

Lyrics - sameer chavhan

https://youtu.be/0Jm-FfFowfc?si=a0oQB65wff3nIQcP


● शक्ती दे तू आज मजला दुःख सारे वेचणारी...

Singer - Pt. shounak abhisheki & anuradha mrathe

Lyrics - asha pande

https://youtu.be/QN2scf8zZUg?si=pW6qdBHYUkNbdwyI


● दयासगरा जगदाधारा 

Singer - Pt. shounak abhisheki

Lyrics - asha pande 

https://youtu.be/6iF9EQ0qzQs?si=8doSk0od3DJf4i0a


● तूच माझे गीत कोमल...

Singer - anuradha mrathe

Lyrics - asha pande

https://youtu.be/7DRc2pSmCHk?si=3jNu8MySp7R3exhI


● नुसत्याच तुझ्या हसण्याने जगण्याचे दुःख वितळले...

Singer - vaishali made

Lyrics - dilip pandharpatte

https://youtu.be/U8oPu4RCmuA?si=9d0G2-UwU9gLXuCn


● एक नात्याची कहाणी...

Singer - prajakta savarkar shinde

Lyrics - Sudhakar kadam

https://youtu.be/pRdijGwxEoA?si=iCB1bQCKJqS3Poxn


● तुझे तुला जगायचे...(मराठी गझल)

Singer - prajakta savarkar shinde

Lyrics - Sudhakar kadam

https://songwhip.com/prajaktasavarkarshinde/hasun-wa-raduniya


● ये न ये असे गडे चांदणे पुन्हा पुन्हा...(मराठी गझल)

Singer - suresh wadkar, prajakta savarkar shinde

Lyrics - jyoti rao baliga

https://songwhip.com/suresh-wadkar/ye-n-ye-ase-gade-chandane


● संध्येच्या शामल डोही...

Singer - radhika tamhankar

Lyrics - shraddha parate 

https://youtu.be/HwtHWd8m03c?si=a6_HnGNfVmnJB3Ei


● काय होते या मनाला सांजवेळी...

Singer - radhika tamhankar

Lyrics - sudhakar kadam

https://youtu.be/HwtHWd8m03c?si=77hu12gkCJsRn-nz


● तू दिलेले दुःख आहे प्राण माझा...

Singer - suresh wadkar

Lyrics - Raj yawlikar

https://songwhip.com/suresh-wadkar/tu-dilele-dukhh


● विसरून वेदनांना मज गायचेच आहे...

Singar - prajakta savarkar shinde 

Lyrics - sudhakar kadam

https://youtu.be/ITcWQy6dcJg?si=RX2zi2IIjgOYJf7I


● मन माझे हे..

Singer - suresh wadkar, prajakta savarkar shinde

Lyrics - sameer chavan

https://songwhip.com/suresh-wadkar/man-majhe


●सोसण्याचा सूर करणे ज्यास जमले...(मराठी गझल)

Singer - prajakta savarkar shinde

Lyrics - sudhakar kadam

https://songwhip.com/prajaktasavarkarshinde/sosanyacha-soor-karane


● भाव भावनांचा खेळ...

Singer - prajakta savarkar shinde

Lyrics - sudhakar kadam

https://youtu.be/czJ12WP4bKM?si=VBQVBtsvw-0JvKCJ


● मज सांग आज...(मराठी गझल)

Singer - prajakta savarkar shinde

Lyrics - jyoti rao baliga

https://songwhip.com/prajaktasavarkarshinde/maj-sang-aaj


● आभाळाचे गर्द निळेपण या डोळ्यांना यावे...

Singer - prajakta savarkar shinde

Lyrics - Gajesh tondare

https://songwhip.com/prajaktasavarkarshinde/abhalache-gard-nilepan


● वेदनेचा_सूर_देउन_काळजाला...

Singer - mayur mahajan

Lyrics - sudhakar kadam

https://songwhip.com/mayur-mahajan/vednecha-soor-deun-kaljala


● बावरे होऊन कुणाला शोधती डोळे...

Singar - prajakta savarkar shinde 

Lyrics - baban dhumal 

https://youtu.be/baOjodgRgh8?si=ioAVczg1fG0Ukft3


● स्मरायचे तुला किती...

Singar - suresh wadkr

Lyrics - vijyalakshmi wankhede 

https://youtu.be/kQo2Qpcog2g?si=RW3kymbRbB1AFdA


● इथेही तिथेही तुझा भास_होतो...

Singar - suresh wadkr

Lyrics - vijyalakshmi wankhede 

https://youtu.be/gIghJDDqr9I?si=7NYpLddVHKd3-LrR


● भीमाच्या गजाली...

Singar - suresh wadkr

Lyrics - vijyalakshmi wankhede 

https://youtu.be/NLs7Vid5nN0?si=vOlFv8ex5p-Bj5d9


● उन्ह पावसाचा खेळ...

Singar - prajakta savarkar shinde 

Lyrics - ramdas chware

https://youtu.be/QCFlWGbXmSI?si=kA6_5H6WQo3keFXm


● चार श्वासांचा पसारा...

Singar - vaishali samant

Lyrics - raj yavlikar

https://youtu.be/DcWW721jZZs?si=1Q3h1O53obVKdY_6


● ध्यास लागलासे मजला विठू माऊलीचा...

Singar - suresh wadkr

Lyrics - raj yavlikar

https://youtu.be/xyOZQffd4sM?si=L2RGHiqvIbmJoJ-u


● तुझी सुवर्णाची आभा...

Singar - suresh wadkr

Lyrics - ramdas chware

https://youtu.be/vsVNrSyNn4I?si=CfUDOyMta-odWZ5z


● अवखळ मन हे ऐकत नाही...

Singer - mayur mahajan

Lyrics - sudhakar kadam 

https://youtu.be/x_r1CuufhLA?si=dUfkLjNW5YyvScYN


● दुःखाशी नाते जडता जडता जडते...

Singer - mayur mahajan, prajkta savarkar shinde 

Lyrics - manohar ranpise

https://youtu.be/tvPXvll01ws?si=9a0apvL7VMB42b2s


● जीव जडला प्रिये..

Singer - mayur mahajan

Lyrics - prasannakumar dhumal

https://youtu.be/8nVGNQ2ieKI?si=Ycug25QBF_nbAlBy


● शेवटी हे दुःख माझे लागले बोलायला..

Singer - kalpita upasani

Lyrics - jyoti rao baliga

https://youtu.be/fxGZnlhKbaU?si=zlpsdybEtmsGYdjJ


● संपली अजुनी कुठे ही रात सजणा...

Singer - prajkta savarkar shinde 

Lyrics - anil kambale 

https://youtu.be/PG4RDOy7mUk?si=peupOhx478B6lWtr


● हा असा चंद्र अशी रात फिरायासाठी..

Singer - mayur mahajan

Lyrics - suresh bhat

https://youtu.be/ZRFm3j5Cfm4?si=XDgLFlTO4NuawneX


● हसून वा रडूनिया तुझे तुला जगायचे...

https://youtu.be/vuM5Ifocpkc?si=YLt1k4Sfj7BzoPuw


● तुझ्या रूपाचा गुलाब ताजा अजून माझ्या मनात आहे...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - M. B. chavan 

https://youtu.be/uv6KPKF-YNQ?si=Np9zehkKUSL6PAN0


● इंद्रियात न्हाता सारी इंद्रायणी...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - sudhakar kadam 

https://youtu.be/6eVUqZ2Anws?si=0D1NicVdoIUqI3Vm


● जीवनाची एकतारी...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - sudhakar kadam 

https://youtu.be/EC0_YRhzanc?si=f91kgB_cl00a87a_


● लिहावे किती मीच माझ्या मनावर...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - kirn pimpalshende

https://youtu.be/NnKwQoRR2yM?si=DXtcQee0EMVs3fU1


● कशी वेदना विसरायाची सांग मला तू...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - sudhakar kadam 

https://youtu.be/IF-nDzQssEg?si=-Yo79nNaGR9aCEWj


● सरगम तुझ्यासाठी...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - sudhakar kadam 

https://youtu.be/KReWdd1PygE?si=UQ1CPixm9QBTcBgZ


● असे पत्र आता तुला मी लिहावे...

Singer - prajkta savarkar shinde 

Lyrics - ravi chapke

https://youtu.be/VaiotwkIi2g?si=4Z4rSp1o1dJigCso


● मज कळले तू माझी पण सगळे घडल्यावर...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - U. R. giri 

https://youtu.be/OqlfRYDmlA4?si=i6FNH7CFP_gVpAKL


● झिंगतो मी कळेना कशाला...

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - suresh bhat

https://youtu.be/fAikJhQqDQw?si=wofxFkiZEqHaj-lV


● दिवस हे जाती कसे,ऋतू असे छळतात का?

Singer - mayur mahajan 

Lyrics - suresh bhat

https://youtu.be/YMlODMMxzyQ?si=HpEtI0p2t6AGUG1R


● ध्यास लागला (भक्तीगीत) Live

Singer - mayur mahajan  & chorus

https://youtu.be/3RgmMwtGYJI?si=u6Ljfd1WCSW5SBOj


● झिंगले चांदणे,धुंद झाली हवा...

Singar - rasika janorkar

Lyrics - shrikrushn raut 

https://youtu.be/wWCnVfBayb8?si=dr7_a3cTTov_Grr4


● दुःख विसरून गायचे होते..

Singar - aditya phadke

Lyrics - anata dhawale

https://youtu.be/zvcnGZFdpCg?si=iEGFra0f92CGH9Pw


● निसर्ग गीत

Singer - neha daudlhane

Lyrics - meera sirsamkar

https://youtu.be/SFGMvgZSMx8?si=b90KwY-PKIeQk4xk


● पाऊसगाणे

Singer - neha daudlhane

Lyrics - meera sirsamkar

https://youtu.be/_78OXqdXGZU?si=MOqC31UaNB5zDiDp


● महाराष्ट्रगीत 

chorus

Lyrics - kusumagrah

https://youtu.be/13NGzUSeNdw?si=TVW89k-Hhl2QYUTt


■ सध्या #कलाली बोलीची चार,#मराठी तीन व #उर्दू  एक अशा आठ गाण्यांचे काम सुरू आहे.संगीत संयोजन मिलिंद गुणे यांचे असून,ध्वनिमुद्रण पंचम स्टुडिओमध्ये सुरू आहे.



सुखही दुरून गेले ...सुरेश वाडकर

जे जे घडावयाचे ते ते घडून गेले

ठेवून या व्यथेला सुखही दुरून गेले


वावऱ्यासवे जुईचा आला सुगंध जेव्हा

केसात माळलेले गजरे स्मरून गेले


बेरंग जीवनाशी जुळले कधी न नाते

नाते जुळावयाचे वयही निघून गेले


तेव्हा तुझ्यासवे मी मस्तीत गात होतो

तू सोडले मला अन् स्वरही विरून गेले


गायक - सुरेश वाडकर

शब्द आणि संगीत - सुधाकर कदम 

संगीत संयोजक - मिलिंद गुणे. 

तबला - पांडुरंग पवार

संतूर - निनाद दैठणकर

व्हायोलिन - कल्याणी मुजुमदार

ध्वनिमुद्रण - पंचम स्टुडिओ,पुणे.

व्हिडीओ - विवेक काजरेकर



'खुसखुशीत' (लेखांक २) मध्यस्थ

   

             

      चाटूगिरी या एका शब्दामुळे चाटू, चमचे, पळी, सराटा बगैरे सर्व चमचा-कुळातील वस्तूंच्या बाबतीत एक वेगळाच समज मानव प्राण्यांमध्ये तयार झालो आहे. ढवळाढवळ करणाऱ्या या वस्तूंना हीन लेखण्याचा माणसाचा प्रयत्न मुळातच निषेधार्ह आहे. खरे म्हणजे हात व ज्यात ढवळाढवळ करायची त्या वस्तूमधील मध्यस्थ म्हणजे चमचा-कुळ होय. पण माणसाच्या नको तिथे ढवळाढवळ करण्याच्या सवयीमुळे व नको तिथे 'चाटूगिरी' करण्याच्या पद्धतीमुळे या मध्यस्थांवर फालतूचे आरोप लागून बदनामी होत आहे. 'चाटणे' या शब्दावरून 'चाटूगिरी' हा शब्द आला असला, तरी गरम द्रावणात फिरवल्या जाणाऱ्या पळीलाच आजकाल चाटू म्हणायला लागल्यामुळे समस्त चमचावंशज अत्यंत नाराज झाले आहेत.वास्तविक चमचा-कुलोत्पन्न समस्त वस्तूंचे मानव जातीवर असंख्य उपकार आहेत. कारण खाद्यपदार्थ तयार करताना गरम गरम पदार्थांमध्ये फक्त हीच मंडळी ढवळाढवळ करू शकते. इतरांची बिशाद नाही. ही मंडळी नसती तर माणसांचे किती हाल झाले असते ! अन्न शिजतानाच या मंडळींचा उपयोग होतो असे नाही; आजकाल तर, जेवतानाही काटे-चमचे वापरण्याचा प्रकार रूढ होत चालला आहे. केळीच्या पानावरील गरमसूत जेवण जाऊन चिनीमातीच्या 'डीश' मधील अन्न काठ्या-चमच्याने खाण्यांचे दिवस आले आहेत.

      तर अशा या हाता-तोंडाच्या मध्यस्थांवरून  माणसातील मध्यस्थांना यांची नावे देणे म्हणजे कृतघ्नपणा नव्हे का? आणि माणसातील मध्यस्थांनाही दोन्ही बाजूकडून चटके बसत नाही का? उलट हातातोंडातील मध्यस्थांना फक्त एकीकडचाच चटका बसतो. तोंड फुंकर मारायला तयार असतं. पण माणसातील मध्यस्थांना तर कोठून कसे चटके बसतील, हे सांगताच येत नाही. त्यातल्या त्यात लग्नातल्या मध्यस्थांबद्दल तर न बोललेलेच बरे !

     कचेऱ्यांमध्ये सुद्धा अशा मध्यस्थांची फार गरज असते. 'बॉस' गरम असला की मध्यस्थच त्याला थंड करू शकतात. थंड करताना त्याला बॉसची स्तुती करावी लागते. नसलेल्या गुणांची तारीफ करावी लागते. पण म्हणून काय त्याला 'चमचा' म्हणायचे ? वरिष्ठांशी चांगले संबंध ठेवणे, त्याच्या प्रत्येक गोष्टीला मान हलविणे, भाजीपाला नेऊन देणे, सिगारेट पेटवून देणे, वाढदिवसाला घरची सर्व कामे करून भेटवस्तूही देणे, या माणूसकी, बंधुभाव, प्रेम, त्याग शिकविणाऱ्या गोष्टी अंगिकारल्याबरोबर त्याला चमचा, चाटू वगैरे उपमा देणे बरोबर आहे का ? उलट अशी माणसे आपल्याजवळ नसल्यामुळे आपले किती नुकसान होते, याचा प्रत्येकाने विचार करायला हवा ! कारण बस, रेल्वेचे आरक्षण; शाळा-कॉलेजमधील प्रवेश,  पुढाऱ्यांच्या भेटी, साहेबाकडील जिल्हा व तहसील कचेऱ्यातील काम, कोर्टातील व पोलिस ठाण्यातली कामे आणि काळ्या बाजारातील वस्तू वगैरे मिळवायला मध्यस्थाशिवाय पर्याय नसतो. 'अडत्या' नामक एक मध्यस्थ तर धान्यबाजारातील देवाप्रमाणे असतो. शेतकरी व खरेदीदार यामधला महत्त्वाचा दुवा म्हणजे हा मध्यस्थ ! पण ह्याला अडत्या किंवा दलाल असे म्हणतात. तर मंडळी! या मध्यस्थांशिवाय माणूस काहीच करू शकत नाही. दिल्लीत तर ह्यांनाच पॉवर-ब्रोकरही म्हणतात. अशी एकूण वस्तुस्थिती आहे. आपल्या देशात तर राजकारणी मंडळीत प्रत्येकागणिक एक दलाल म्हणजे मध्यस्थ आढळतो. एकूण झालेल्या खरेदीमध्ये मोठ मोठे मध्यस्थ दलाली खाताना दिसून आले आहेत. पण ही दलाली मात्र देशाच्या दृष्टीने घातक ठरून सरकारी तिजोरीला मोठे खिंडार पाडणारी ठरते.  तसेच बँकांचे कर्ज न फेडता ते बुडवून पळून जाणारी मंडळी सुद्धा देशाची गुन्हेगार  आहे.या लोकांना जेरबंद करून तो पैसा का वसूल केल्या जात नाही, हा प्रश्न सर्वसामान्य जनतेला पडतो.पण त्यासाठी  लागणारा बुद्धिमान मध्यस्थ त्यांच्या जवळ नसल्यामुळे नुसताच प्रश्न उभा राहतो. आणि प्रश्न फक्त उभा राहून सुटत नसतो. तो सोडवावा लागतो. पण सोडवल्याही तेव्हाच जाऊ शकतो, जेव्हा सोडवणारी मंडळी 'चोर चोर मौसेरे भाई' नसतील तेव्हा ! राजकीय दूधभाऊ तर एका स्तनातले दूध तू पी. दुसऱ्या स्तनातले मी पितो, असे म्हणून देशाला शुष्क करीत असतात.

     निवडणूका सुरू झाल्या निकाला अगोदर मतदारांना पैसे देऊन फितविण्याऱ्या व निकाल लागल्यावर निवडून आलेल्यांची खरेदी-विक्री करण्याऱ्या राजकीय मध्यस्थांचा धंदा तेजीत येऊन त्यांची चांदीच चांदी होते! 

     खरे म्हणजे प्रगल्म लोकशाही असलेले राष्ट्र म्हणून आपणच आपला डिंडीम पिटून, मतदानाच्या अगोदरच्या दिवशी राजकीय दलालांच्या... माफ करा हं! राजकीय मध्यस्थांच्या हस्ते 'मतपरिवर्तन' (साम, दाम, दंड, भेदाने का होईना) करून आपणच आपल्या प्रगल्भ लोकशाहीचा गळा घोटत असतो. षण राजकारण करायचे म्हटले की हे सर्व करावेच लागणार ! शेषन् सारखा मध्यस्थही जिथे हात टेकतो तिथे इतरांचे काय ?

     राजकारणाचा धंदा बद करणारा, चाटूगिरीपासून पुढाऱ्यांना दूर ठेवणारा, कृषिप्रधान देशातील शेतकऱ्यांची परिस्थिती सुधारणारा, भारताच्या टाळूवरील लोणी खाणाऱ्याला रोखणारा, सर्वसामान्य नागरिकांबद्दल आत्मीयता बाळगणारा मध्यस्थ या भारतवर्षी केव्हा जन्म घेईल कुणास ठाऊक!

----------------------------------------------------------------------------

दै.विदर्भ मतदार, अमरावती.रविवार पुरवणी.२४/८/२०२६

Tuesday, August 18, 2026

World Photography Day


 

आबालवृद्धगीत...पोलिसदादा.

(हे गीत सर्वच पोलीसांना लागू नाही,याची कृपया नोंद घ्यावी.)


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

चौकाच्या कोपर्‍यात,बकरा शोधुनी,हलाल करतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

तक्रार घेण्या,टेबलाखालुनी,लाचही घेतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

सराव म्हणुनी,लाठीमार करतो,टाळकी फोडतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

गुत्यावर जातो,लायसन बघतो,फुकटची पितो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

गुंडांना आवतन,सभ्यांना पायतन,दाखवीत फिरतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

गोळ्या मी झाडतो,गरीबांना झोडून,अंग झटकतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

चोरांशी दोस्ती,करून मस्ती,गस्तही घालतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

’माडी’वर जातो,’शौक’ही करतो,हप्ता मी घेतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

कोर्टात जातो,’सॅलूट मारतो,खोटेही बोलतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

ठाण्यात अबला,येताच जमल्यास,अब्रुही लुटतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

हॉटेलात जातो,रुबाब कसतो,फुकटचे खातो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

चोरीचा माल,सापडला तर,वाटून खातो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

हेलमेट न घालता,’टिब्बलसिट’ जातो,नियमही मोडतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

चोरीची तक्रार,घेऊन येता कोणी,दमदाटी करतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

नगद नारायन,दिसताच पटकन,सक्रीय होतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

पदपथा वरती,दिसता पथारी,दुर्लक्ष करतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

मोठ्यांचे रक्षण,छोट्यांचे भक्षण,आणि राजकारण जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

राजकारण्यांच्या,पुढे मागे फिरूनी,शेपुट हलवतो जरा जरा !


पोलीस दादा पोलीस दादा काय करता,अहो काय करता ?

’सद्निग्रहार्थ’,’खलरक्षणार्थ’,ब्रीदाला जागतो जरा जरा !


● गायकांसाठी सूचना...

(हे गीत "इंजिन दादा इंजिन दादा काय करता" या चालीवर म्हटल्यास अपरिमितानंद मिळून पोलीसानंदी टाळी लागते.)

सुधाकर कदम

Monday, August 17, 2026

आठवण... शायर बशर नवाज़ साहेबांची

 

                         आज त्यांचा जन्मदिवस आहे..

                                    🌹🙏🌹

दोन वर्षांपूर्वी सावनी सावरकरांच्या आवाजात ध्वनिमुद्रित केलेली त्यांची ही अप्रतिम गझल... #कैसे_कैसे_लोग


कैसे कैसे लोग खुशी से बिकने पर तैयार हुए

एक हम ही दीवाने निकले हम ही यहाँ पर ख़ार हुए


प्यार का बंधन ख़ून के रिश्ते टूट ख्वाबों की तरह

जागती आँखे देख रही थी क्या-क्या कारोबार हुए


आप वो स्याने रस्ते के हर पत्थर को बुत मान लिया

हम वो पागल, राहू में अपनी आप ही खुद दीवार हुए


आनेवाली सुबह गिनेगी रात के अंधे तूफाँ में

कितने साहिल ही पर डूबे कितने भँवर के पार हुए

               

 #BasharNawaz

Sunday, August 16, 2026

'खुसखुशीत' (लेखांक १) कं-दर्प

      सध्या भाव पडल्यामुळे कांदा या विषयाने उग्र रूप धारण केलेले दिसत आहे.भारत सरकारच्या तळ्यात-मळ्यात धोरणामुळे कधी निर्यात बंदी तर कधी निर्यातीला परवानगी देऊन भरपूर कर लावणे या प्रकारामुळे कांदा उत्पादक मेटाकुटीला आला आहे. 

     कांदा हा गरिबांच्या जेवणातला अनिवार्य घटक आहे. भाव वाढले की कांदे घरात असणे ही तालेवार
समजल्या जाण्याची लक्षणे मानल्या जातात.. झुणका-भाकर आणि कांदा म्हणजे वऱ्हाडी लोकांची खास 'डिश' आहे. मधल्या काळात युतीच्या राज्यात झुणका-भाकरीला राजाश्रय मिळाल्यामुळे सरकार-दरबारीही तिचे वजन वाढले होते. झुणका-भाकरीची खरी मजा कांद्याशिवाय येत नाही. पण कांदा महागला की झुणका-भाकर खाणे गरिबांना परवडत नाही. उच्चभ्रू मंडळी मात्र या खास 'डिश'ची सामूहिक मजा घ्यायला लागली आहे.
      १९९७ मध्ये मुंबईच्या विधानभवनात कांदा प्रकार खूप गाजला. काही 'फेक्या' लोकांनी कांद्याचा चेंडू बनवला व सदैव स्वयंपाकघरात मुक्कामी असणाऱ्या कांद्याला विधानभवनात नेऊन 'एक कांदा फेकू बाई, एक कांदा झेलू' या बायकी खेळाचा शौक पुरा केला आणि तेव्हापासून कांद्याला चांगले दिवस यायला लागले. युती सरकारने तेव्हाच, कांद्याचे भाव वाढणार हे समजून घ्यायला हवे होते. पण असे घडले नाही व परिणाम काय झाला हे तेव्हाच्या सरकारने पहिलेच आहे.
     कांद्याला दुसरे नाव आहे कंदर्प ! कंदर्पातील दर्प काही लोकांना सहन होत नाही. पण स्वतःचा 'दर्प' मात्र कायम ठेवणे या लोकांना आवडते. चातुर्मासात चार महिने कांद्याचे दर्शनही न घेणारे, स्वभावातील 'दर्प' मात्र दूर करू शकत नाहीत. त्यामुळे जवळच्या लोकांना जगणे असह्य होते.
     स्वातंत्र्यपूर्व काळात स्वातंत्र्याची चळवळ राबविणाऱ्यात जसे दोन गट होते तसेच जहाल व मवाळ... तसे कांद्याचे सुद्धा दोन प्रकार आहेत. जहाल कांदा त्याचेवर हल्ला करणाऱ्याला रडवून 'दे माय धरणी ठाय' करून सोडतो, तर मवाळ कांदा मात्र कसेही वागलात तरी लाडीगोडी लावत असतो. स्वयंपाक घराशी माझा कधीच संबंध येत नसल्यामुळे जहाल कांद्याचे फार कौतुक वाटते. कारण माझ्या समोर सदैव नखं काढून डरकाळणारी,  वाघिणीच्या कुळातली बायको जेव्हा 
कांद्यासमोर गोगलगाय बनून अश्रू ढाळत बसते तेव्हा मला आसुरी की कोणता तो आनंद उपभोगायला मिळतो.
       दर्प म्हणजे वास. तसेच दर्प म्हणजे गर्व हाही अर्थ निघतो. कांदा आणि दर्प याचा जसा जवळचा संबंध आहे तसा माणूस आणि गर्व याचा आहे. 'गर्वाचे घर खाली', 'गर्व माणसाला धुळीत मिळवतो' हे माहिती असूनही प्रत्येक माणसाला कशाचा ना कशाचा गर्व असतो. रिकाम्या हाताने आलो, रिकाम्या हातानेच जाणार हे लक्षात असूनही मीपणा काही सुटत नाही. माणसांचे एक सोडा ! पण सध्याचे आचार्य, भगवान, महंत स्वामी हे सुद्धा 'मी'च्या दर्पातून सुटले नाहीत. 'हा माझा आश्रम आहे!', 'मी जगाचे कल्याण करतो!', 'हे  विश्व (त्याच्या मठापुरते) मी निर्माण केले आहे!', 'मला शरण या!', 'मी चमत्कार करतो!', 'मी लोकांना मार्ग दाखवितो!' या 'मी' चा दर्प  कं-दर्पापेक्षाही भयानक आहे.
     कांदा तसा बहुगुणी आहे. उन्हाळ्यात कांदा जवळ ठेवला तर ऊन लागत नाही. मिरगी येऊन पडल्यास फोडलेला कांदा हुंगवला की शुद्ध येते. कसेही ऊन लागलेले असो कांद्याचा रस त्याला आराम देणारच. तसेच कांदा हा बलवर्धकही आहे. एका दीर्घायू माणसाने तर आपल्या मुलाखतीत, दीर्घायुष्याचे रहस्य रोज एक कांदा खाणे असल्याचे ठासून सांगितले. औषधी गुणांसोबतच कांद्याची भजी, कांद्याचे पिठलं, कांद्याचा झुणका, कांद्याची कोशिंबीर, कांद्याचे लोणचे हे खाद्य पदार्थ खवैयांच्या जिभेला चाळवल्याशिवाय राहत नाही. दररोज एक कांदा खाल्ल्याने जर दीर्घायुष्य लाभत असेल तर आपला कांद्याविषयीचा 'दर्प' बाजूला ठेवून प्रत्येकाने कांदा खायला काय हरकत आहे ?

-सुधाकर कदम

दै.विदर्भ मतदार, अमरावती.१५ ऑगस्ट २०२६






संगीत आणि साहित्य :