गझल

माझी मराठी गझल गायकी

मराठी गझल गायकीला तशी कोणतीही परंपरा नाही.माझ्या अगोदर मराठी गझल,गझलसारखी गाण्याचा फ़ारसा प्रयत्न कोणीच केला नसल्यामुळे मराठी गझल गाणे हे माझ्यासाठी आव्हान होते.मराठीमध्ये गझल जशी उर्दूकडून आली तशीच मराठी गझल गायकीही उर्दू गझल गायकांकडून उचलावी लागली.माझी गायकी किंवा ढंग हा पाकिस्तानचे मेहदी हसन,फ़रिदा खानम,गुलाम अली व आपले जगजीत सिंग ह्यांच्या गायकीवरुन तयार झाला आहे.त्या काळात विदर्भातील यवतमाळ जिल्ह्यातील आर्णी सारख्या आडवळणी गावात वरील गायकांच्या ध्वनिमुद्रिका सुध्दा मिळत नव्हत्या.पाकिस्तान रेडिओवरुन जे काही ऐकायला मिळायचे त्यावरुन मला जेवढे शिकता येईल तेवढे शिकत गेलो.पुढे स्व.सुरेश भटांनी मला मेहदी हसन,फ़रीदा खानम, यांच्या ध्वनिफ़िती दिल्या.हळूहळू गुलाम अली,जगजीत सिंग,बेगम अख्तर यांच्याही गायकीचा अभ्यास करुन मी माझा वेगळा असा बाज निर्माण केला. (पृष्ठ क्रमांक क्लिक केल्यास एक- एक पृष्ठ आपल्याला वाचता येईल)

पृष्ठ क्र.



Tuesday, September 29, 2026

दुःखाशी नाते जडता जडता जडते...

 .                                 


                                 -मैत्र-

१९६५ ते ७५ ऑर्केस्ट्रातील दगदग (त्यावेळी आमच्याकडे रेकॉर्ड प्लेअर वा टेपरेकॉर्डर नसल्यामुळे दुपारभर रेडिओवर हव्या त्या गाण्याची वाट बघत बसणे. ते लागले तर जीवाचे कान करून ऐकणे व कडव्यामधील म्युझिकचे लक्षात राहतील तेवढे पिसेस लक्षात ठेवणे.त्याची प्रॅक्टीस करणे.नंतर रात्री सर्व कलाकारांसोबत पुन्हा प्रॅक्टीस करणे.म्हणजे अकॉर्डिअन खांद्यावरच्या खांद्यावरच असायचे.आणि असे रोज चालायचे.)त्यातच, आकाशवाणी नागपूरचा मान्यताप्राप्त गायक,मेंडोलीन वादक असल्यामुळे दर दोन/तीन महिन्यात कार्यक्रम असायचा. त्याची प्रॅक्टीस. त्यानंतर तीन वर्षे सुरेश भटांसोबतची एस टी ने महाराष्ट्र भ्रमंती,#मराठी_गझल चे माझे एकल कार्यकम,ते पण एस टीचा प्रवास करतच,रात्री बेरात्री खाणे,जागरण,गाण्याचा अतिरिक्त रियाज,सरोद वादन,सकाळची शाळा करून सायंकाळी ४ ते रात्रीचे १० वाजेपर्यंत संगीत विद्यालयातील विद्यार्थ्यांना बैठक मारून  शिकविणे,समाजकारण,राजकारण...

या सगळ्या उपदव्यापामुळे मला पाठीच्या दुखण्यासोबतच व्होकल कॉर्ड्सचा पण त्रास सुरू झाला .त्यामुळे १९९० नंतर जाहीर मैफलीतून गाणे बंद केले.म्हणून मग मी स्वरबद्ध  केलेल्या गीत-गझलांचा कार्यक्रम माझ्या मुली भैरवी व रेणू करायला लागल्या होत्या.तबला संगत निषाद व हार्मोनियम संगत मी करायचो.२००३ ला पुण्याच्या अनिल कांबळे या गझलकार मित्राने त्याच्या "#पोएट्री_फाउंडेशन' संस्थेद्वारे एस.एम.जोशी सभागृहात #सरगम_तुझ्याचसाठी हा मुलींचा कार्यक्रम आयोजित केला होता.सूत्र संचालन अकोल्याचे प्रसिद्ध कवी #नारायण_कुळकर्णी_कवठेकर यांनी केले होते.या कार्यक्रमात मनोहर रणपिसेंची सुंदर प्रकारे स्वरबद्ध झालेली हळवीशी रचना दोघींनी सादर केली होती.तीच रचना मयूर महाजन आणि प्राजक्ता सावरकर शिंदे यांच्या आवाजात पदरमोड करून नुकतीच रेकॉर्ड केली आहे.गोड करून घ्यावी.ही नम्र विनंती.

●mobile REC... headphone please


दुःखाशी नाते, जडता जडता जडते

हे मैत्र अनोखे, घडता घडता घडते


घुटमळत राहते, फांदीवर स्वप्नांच्या

पाखरू प्रितीचे, उडता उडता उडते


डोळ्यात असावे सहज कधी का येती

भरतीचे पाणी, भरता भरता भरते


प्रेमात मनाच्या सुरेल जुळती तारा

हृदयास हृदय पण भिडता भिडता भिडते


-मनोहर रणपिसे





संगीत आणि साहित्य :